Avrupa Komisyonu, 2 Ağustos 2026 itibarıyla Yapay Zeka Yasası (“AI Act”) kapsamındaki yeni kuralların uygulanmasına resmen başlandığını duyurdu. Aynı tarihten itibaren yürürlüğe giren yeni şeffaflık yükümlülükleri kapsamında, belirli yapay zeka sistemlerinin kullanıcıları yapay zeka ile etkileşimde oldukları konusunda bilgilendirmesi ve yapay zeka tarafından üretilen veya değiştirilen içeriklerin açık şekilde işaretlenmesi zorunlu hale geldi.
Komisyonun Yapay Zeka Ofisi, ulusal yetkili makamlarla birlikte AI Act’in uygulanmasını denetlemeye başlarken, özellikle genel amaçlı yapay zeka (“GPAI”) modelleri geliştiren sağlayıcılar yeni yükümlülüklere tabi olacak. Yeni düzenlemeye göre sohbet botları ve diğer etkileşimli yapay zeka sistemleri, kullanıcıların bir insanla değil yapay zeka ile iletişim kurduğunu açıkça bildirmek zorunda olacak. Yapay zeka tarafından oluşturulan veya değiştirilen görsel, video ve ses içerikleri ile “deepfake” olarak adlandırılan içeriklerin de uygun şekilde etiketlenmesi gerekecek. Ayrıca bu içeriklere, tespit edilmelerini kolaylaştıracak makine tarafından okunabilir dijital işaretler eklenecek.
Avrupa Komisyonu, söz konusu kuralların aldatıcı ve manipülatif uygulamaların önüne geçmeyi, kullanıcıların bilinçli karar vermesini sağlamayı ve işletmelere uyum konusunda daha net yükümlülükler getirmeyi amaçladığını belirtti. Komisyon ayrıca, yapay zeka tarafından üretilen içeriklere ilişkin şeffaflık kurallarını hayata geçiren Uygulama Kuralları belgesini imzalayan 180’den fazla kuruluşun ilk listesini yayımladı.
AI Act kapsamında, çok çeşitli görevleri yerine getirebilen ve farklı hizmetlerde kullanılabilen genel amaçlı yapay zeka modellerine yönelik denetimler de başladı. Sistemik risk oluşturabilecek ileri düzey modelleri geliştiren şirketler ise kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer riskler, siber saldırılar, temel haklara yönelik tehditler, zararlı manipülasyonlar ve yapay zekanın insan denetimi dışına çıkması gibi riskleri azaltmaya yönelik ilave yükümlülüklere tabi olacak. Bu kapsamda tüm genel amaçlı yapay zeka modeli sağlayıcılarının eğitim verilerine ilişkin ayrıntılı teknik dokümantasyon hazırlamaları, telif haklarına ilişkin politika oluşturmaları ve modellerin eğitilmesinde kullanılan içeriklere ilişkin yeterli ayrıntıda özet bilgi yayımlamaları gerekecek.
Şeffaflık kuralları ile yasaklı yapay zeka uygulamalarının uygulanmasından üç farklı kurum sorumlu olacak. Yapay Zeka Ofisi, aynı sağlayıcı tarafından geliştirilen genel amaçlı yapay zeka modellerine dayalı sistemler ile Dijital Hizmetler Yasası kapsamında belirlenen çok büyük çevrim içi platformlar ve arama motorlarına entegre edilen yapay zeka sistemlerini denetleyecek. Diğer yapay zeka sistemlerinin denetimi ise ulusal yetkili makamlar tarafından yürütülecek. Öte yandan Komisyon, AI Act ihlallerinin bildirilmesi amacıyla bireyler ve şirketler için çeşitli dijital başvuru mekanizmalarını da devreye aldı. Bunlar arasında ihlal şikâyetlerinin iletilebileceği bir başvuru sistemi, ihbarcıların güvenli şekilde bildirim yapabileceği bir platform ve genel amaçlı yapay zeka modellerini kullanan geliştiriciler için özel bildirim kanalları yer alıyor.
