Çin, Meta’nın Çin bağlantılı yapay zekâ girişimi Manus’u devralmasına izin vermeyerek teknoloji sektöründe dikkat çekici bir müdahaleye imza attı. Pekin yönetiminin kararı, özellikle gelişmiş yapay zekâ teknolojilerinin yabancı şirketlerin kontrolüne geçmesi konusunda artan hassasiyetin yeni bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Ülkenin en üst düzey planlama kurumu olan Çin Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu, Manus’un yabancı yatırımcılar tarafından satın alınmasını yasakladı ve anlaşmanın taraflarından süreçten çekilmelerini istedi. Kararda Meta’nın adı doğrudan yer almasa da yasak, Facebook, Instagram ve WhatsApp’ın çatı şirketi Meta Platforms’un Manus’u satın alma planıyla ilişkilendiriliyor.
Satın alma girişiminin Pekin’de güvenlik ve teknoloji transferi açısından soru işaretleri doğurduğu anlaşılıyor. Çinli yetkililer, işlemin ülkenin yabancı yatırımlara ilişkin güvenlik denetimi mekanizması kapsamında değerlendirildiğini belirtirken, yasağın ayrıntılı gerekçelerine dair kapsamlı bir açıklama yapmadı. Bu adım, ABD ile Çin arasında yapay zekâ, çip teknolojileri ve veri güvenliği ekseninde büyüyen rekabetin yeni bir başlığı olarak öne çıkıyor. Kararın, ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yapmayı planladığı Pekin ziyareti öncesinde açıklanması da gelişmenin diplomatik zamanlamasını daha dikkat çekici hale getirdi.
Manus, kısa süre önce tanıttığı otonom yapay zekâ ajanıyla teknoloji dünyasında adını duyurmuştu. Şirketin geliştirdiği sistemin, yalnızca tek bir komutu yanıtlamakla kalmayıp çok aşamalı görevleri kendi içinde planlayarak yerine getirebildiği belirtiliyor. Bu yapı, seyahat programı hazırlama, hisse senedi analizi yapma, video oyunu geliştirme ve gayrimenkul süreçlerinde destek sağlama gibi farklı alanlarda kullanılabilecek genel amaçlı bir yapay zekâ aracı olarak konumlandırılıyor. Meta’nın Manus’u bünyesine katması halinde, kendi platformlarındaki yapay zekâ hizmetlerini daha geniş ve işlevsel bir ürün yelpazesine dönüştürmeyi hedeflediği değerlendiriliyordu.
Meta, Manus’ta Çinli ortaklık yapısının devam etmeyeceğini ve şirketin Çin’deki faaliyetlerini sonlandıracağını duyurmuştu. Buna rağmen Pekin yönetimi, işlemin Çin yasalarıyla uyumlu olup olmadığını incelemeye almıştı. Meta ise anlaşma sürecinde geçerli tüm yasalara uyulduğunu savunarak soruşturmanın uygun bir çözüme kavuşmasını beklediğini açıkladı. Uzmanlara göre bu yasak, Çin’in yapay zekâyı stratejik bir ulusal güç unsuru olarak gördüğünü ve bu alandaki şirketlerin yabancı teknoloji devleri tarafından satın alınmasına karşı daha sert bir tutum benimseyebileceğini gösteriyor.
