Basra Körfezi’ne erişimde stratejik bir boğaz niteliği taşıyan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan fiilî kesintiler ve güvenlik riskleri karşısında, denizyolu taşımacılığının sürekliliğini sağlamak amacıyla Mediterranean Shipping Company tarafından alternatif bir lojistik yapı kurulmasına yönelik yeni bir hat geliştirildiği duyuruldu.
Söz konusu gelişme çerçevesinde, şirket tarafından “Avrupa–Kızıldeniz–Orta Doğu Ekspres Servisi” adı altında yeni bir taşıma modeli oluşturulmuş; bu model kapsamında Avrupa limanlarından sevk edilen yüklerin Kızıldeniz’e ulaştırılması, akabinde Suudi Arabistan üzerinden karayolu taşımacılığı ile bölge içi transferinin sağlanması ve nihai olarak Körfez’e yakın merkezlere ulaştırılması öngörülmüştür. Baltık Denizi’nden ve Avrupa’nın çeşitli limanlarından hareket eden gemilerin, Süveyş Kanalı üzerinden doğrudan Ürdün’ün Akabe Limanı ile Suudi Arabistan’daki Kral Abdullah Limanı ve Cidde limanlarına bağlanacağı duyurulmuştur. Bu suretle, uluslararası deniz taşımacılığının temel geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın kullanılmasına gerek kalmaksızın ticari akışın devam ettirilmesi amaçlanmaktadır.
Anılan alternatif hat, klasik anlamda kesintisiz denizyolu taşımacılığı yerine, çok modlu (multimodal) bir taşıma kurgusuna dayanmakta olup; deniz, kara ve bölgesel aktarma unsurlarının birlikte kullanılması suretiyle riskin dağıtılması sonucunu doğurmaktadır. Bu yaklaşım, özellikle mevcut jeopolitik gelişmeler nedeniyle deniz ticaret yollarında ortaya çıkan belirsizliklerin bertaraf edilmesi ve navlun sözleşmelerinin ifasında sürekliliğin sağlanması bakımından önem arz etmektedir.
Öte yandan, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz, uluslararası deniz ticaretinde serbest geçiş ilkesine ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme getirmiş; bölgede artan güvenlik riskleri nedeniyle birçok armatör ve taşıyıcının güzergâh değişikliğine gitmesine yol açmıştır. Bu kapsamda MSC’nin söz konusu yeni hattı, taşıma sözleşmelerinin ifasında ortaya çıkabilecek gecikme, ifa imkânsızlığı ve artan maliyet risklerine karşı ticari ve hukuki bir uyum mekanizması olarak değerlendirilmektedir.
