WhatsApp’ın 2021’de yürürlüğe koyduğu gizlilik politikası, Hindistan’da teknoloji şirketlerinin veri işleme sınırlarını belirleyebilecek nitelikte bir davaya dönüştü. Dosya, ülkenin en yüksek yargı mercii olan Supreme Court of India tarafından inceleniyor.
Uyuşmazlığın merkezinde, WhatsApp’ın kullanıcıların uygulamayı kullanmaya devam edebilmesi için verilerinin ana şirket Meta ile paylaşılmasını kabul etmelerini şart koşan 2021 güncellemesi yer alıyor. Mahkeme, duruşmalarda bu yaklaşımı “ya kabul et ya terk et” modeli olarak nitelendirdi ve özel hayatın gizliliği hakkının ticari şartlara bağlanamayacağını vurguladı. Yargıçlar, anayasal güvence altındaki mahremiyet hakkının “oyuncak hâline getirilemeyeceği” yönünde sert ifadeler kullandı.
Süreç, Mart 2021’de Hindistan Rekabet Kurumu’nun soruşturma başlatmasıyla başladı. Competition Commission of India (CCI), Meta’nın WhatsApp’taki hâkim konumunu kullanarak kullanıcı verilerini grup şirketlerinin reklam faaliyetleri lehine değerlendirdiğini ve bunun “sömürücü ve dışlayıcı” nitelik taşıyabileceğini belirtti. Kurum, Kasım 2024’te Meta’ya 25 milyon dolar idari para cezası verdi ve veri paylaşımına ilişkin sınırlamalar getirdi. Para cezası daha sonra temyiz aşamasında korunurken, veri paylaşımına yönelik beş yıllık yasak tedbiri askıya alındı. Meta ve WhatsApp, kararı 2026 başında Yüksek Mahkeme’ye taşıdı.
Mahkeme önündeki tartışma yalnızca rekabet hukuku ile sınırlı değil. Yargıçlar, kişisel iletişim verilerinin hedefli reklamcılık amacıyla kullanılmasının özel hayatın gizliliği hakkı ile bağdaşıp bağdaşmadığını sorguluyor. WhatsApp ise mahkemeye sunduğu beyanında, mesajların uçtan uca şifreleme ile korunduğunu, kullanıcıların veri paylaşımını reddetseler bile uygulamayı kullanmaya devam edebileceklerini ve tercihlerini uygulama içinden değiştirebileceklerini bildirdi. Şirket, hizmet sunumu dışındaki veri paylaşımının uygulamaya erişim şartı olmayacağını da taahhüt etti.
Dava, Hindistan’da kısa süre önce kabul edilen yeni dijital veri koruma rejimiyle de kesişiyor. Bu düzenleme de ayrı bir başvuruyla yine Yüksek Mahkeme’nin gündeminde ve ifade özgürlüğü ile bilgiye erişim hakları bakımından anayasal denetime tabi tutulacak.
Yaklaşık 850 milyonu aşkın kullanıcısıyla WhatsApp’ın Hindistan’daki yaygınlığı dikkate alındığında, verilecek karar yalnızca bir sözleşme şartının hukuka uygunluğunu değil, büyük teknoloji şirketlerinin veri temelli iş modelinin sınırlarını da belirleyebilir. Dosya, mahremiyet hakkının özel sektör karşısındaki koruma düzeyi ile dijital platformların ticari özgürlüğü arasındaki dengeyi yeniden tanımlayabilecek nitelikte görülüyor.