Avrupa Komisyonu, sosyal medya devi TikTok’un “bağımlılık yapıcı” tasarım özelliklerinin, Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası’nı (DSA) ihlal ettiğine dair ön bulgulara ulaştığını açıkladı.
6 Şubat 2026 tarihinde yayımlanan ön inceleme raporunda Komisyon; TikTok’un “sonsuz kaydırma”, videoların “otomatik oynatılması”, anlık bildirimler ve aşırı kişiselleştirilmiş algoritma sisteminin kullanıcılar üzerinde fiziksel ve ruhsal zararlara yol açabileceğini belirtti.
Büyük çevrimiçi platformlar ve arama motorları başta olmak üzere dijital hizmet sağlayıcıların çevrimiçi ortamda yarattıkları riskleri önleme ve yönetme yükümlülüklerini düzenleyen bir çerçeve yasa olan Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası (“Digital Services Act, DSA”),; yasa dışı içerikle mücadele etmekte ve kullanıcıların temel haklarının korunması konusunda bağlayıcı yükümlülükler getirmektedir.
DSA kapsamında Avrupa Komisyonu şimdiye kadar özellikle “çok büyük çevrimiçi platformlar” (“VLOP”) üzerinde denetim yetkisini kullanmış; risk değerlendirmesi yapmayan veya etkisiz önlemler alan şirketlere yönelik resmî soruşturmalar başlatmış, ön bulgular yayımlamış ve uyumsuzluk hâlinde küresel yıllık cironun %6’sına kadar para cezası uygulanabileceğini ortaya koymuştur.
Ayrıca platformlardan algoritmalarının toplumsal etkilerine ilişkin bilgi talep edilmiş, reklam hedeflemesine ve kullanıcı yönlendiren tasarım pratiklerine (dark patterns, bağımlılık yaratan tasarım) sınırlamalar getirilmiş ve ulusal dijital hizmet koordinatörleriyle birlikte AB çapında merkezi bir denetim mekanizması oluşturulmuştur.
“Beyin Otomatik Pilota Geçiyor”
AB düzenleyicileri, platformun tasarımının kullanıcıları sürekli yeni içeriklerle “ödüllendirerek” kaydırma dürtüsünü beslediğini vurguladı. Bilimsel araştırmalara dayandırılan raporda, bu tasarım unsurlarının kullanıcıların öz denetimini zayıflattığı ve beyni bir tür “otomatik pilot” moduna sokarak kompulsif (dürtüsel) kullanımı tetiklediği ifade edildi.
Çocuklar ve Kırılgan Gruplar Risk Altında
Komisyonun en ciddi eleştirilerinden biri, TikTok’un bu özelliklerin özellikle çocuklar ve savunmasız yetişkinler üzerindeki etkilerini yeterince değerlendirmemiş olması. Raporda, TikTok’un reşit olmayan kullanıcıların gece geç saatlerde uygulamada geçirdiği süre ve uygulamayı açma sıklığı gibi “bağımlılık göstergelerini” göz ardı ettiği savunuluyor.
Köklü Tasarım Değişikliği Talebi
Avrupa Birliği, TikTok’un mevcut ekran süresi yönetimi ve ebeveyn denetimi araçlarını “yetersiz ve kolayca devre dışı bırakılabilir” bularak platformdan şu değişiklikleri yapmasını istiyor:
- Gece saatlerini de kapsayan etkili “ekran süresi molalarının” zorunlu hale getirilmesi.
- Tavsiye algoritmasının daha az bağımlılık yaratacak şekilde yeniden düzenlenmesi.
Ağır Para Cezası Riski
TikTok, bu suçlamaların “tamamen asılsız ve gerçeği yansıtmadığını” belirterek karara her türlü hukuki yolla itiraz edeceğini duyurdu. Eğer ihlal kesinleşirse, platformun sahibi ByteDance şirketi, küresel cirosunun %6’sına kadar ulaşabilecek devasa bir para cezasıyla karşı karşıya kalabilir.
AB’nin Teknolojik Egemenlikten Sorumlu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Avrupa’da çocuklarımızı ve vatandaşlarımızı dijital dünyada korumak için yasalarımızı kararlılıkla uyguluyoruz. Platformlar, kullanıcıları üzerinde yarattıkları etkilerden sorumludur,” dedi.