Avrupa Parlamentosu (AP), yapay zeka sistemlerinin eğitiminde kullanılan telifli içeriklere yönelik tartışmalara son noktayı koyacak kapsamlı bir tavsiye kararı paketini kabul etti. Parlamento bünyesindeki Hukuk İşleri Komitesi tarafından hazırlanan bu rapor, blok sınırları içerisinde faaliyet gösteren tüm yapay zeka modellerinin Avrupa Birliği (AB) telif hakkı yasalarına tam uyum sağlamasını şartını koşuyor.
Kabul edilen düzenlemenin en dikkat çekici maddesi, Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi (EUIPO) bünyesinde kurulması planlanan “Avrupa Sicili” oldu. Bu sicil, yapay zeka şirketlerinin modellerini eğitmek için kullandıkları her bir telifli eseri ve bu süreçte yer almak istemeyen sanatçıları şeffaf bir şekilde listeleyecek. Şirketlere getirilen veri toplama kaynaklarını açıklama zorunluluğu, bu kurala uymayan platformların doğrudan “telif hakkı ihlali” ile suçlanabilmesinin önünü açacak.
Kararın temel gerekçesi olarak, AB ekonomisinin yaklaşık yüzde 7’sini temsil eden yaratıcı sektörün korunması gösterildi. Parlamento üyeleri, sanatçıların ve hak sahiplerinin eserleri üzerinden üretilen katma değerden “adil bir pay” alması gerektiğini savunurken, AP Üyesi Axel Voss, üretken yapay zekanın “hukukun üstünlüğü” çerçevesinde hareket etmesi gerektiğinin altını çizdi.
Düzenleme, teknoloji ve yaratıcı endüstri temsilcileri arasında görüş ayrılıklarına yol açtı. Besteci ve yazar cemiyetleri kararı tarihi bir destek olarak nitelendirirken, Bilgisayar ve İletişim Endüstrisi Birliği (CCIA) gibi teknoloji odaklı gruplar, bu tür katı şeffaflık kurallarının bir “uyum vergisi” işlevi görebileceği uyarısında bulundu. Sektör temsilcileri ise , bu hamlenin Avrupa’nın küresel dijital rekabet gücüne zarar verebileceği endişesini taşıdığını ileri sürdü.
Mevcut durumda şirketler, hak sahipleri itiraz etmediği sürece veri madenciliği yapabiliyorken; yeni raporla birlikte bu sürecin çok daha sıkı denetimlere ve önceden izin alma mekanizmalarına tabi tutulması bekleniyor.